Atlarda hırçınlığın tıbbi nedenleri

ATLARDA HIRÇINLIĞIN TIBBİ NEDENLERİ
Hırçınlık, canlıların doğal yapısında bulunan normal bir davranış olduğundan, beyinin belirli
kısımları – hipotalamus, amigdala ve serebral korteks in ön lobu – tarafından kontrol edilir. Beyinin
bu bölgelerini etkileyen hastalık ya da durumlar, hırçınlığın artması ya da azalmasında etkili
olabilir – ancak, ikinci ihtimal genellkle sorun yaratmaz. Viral (kuduz, doğu, batı ya da Venezuela
ensefalomiyeliti), bakteri (Strep equi), tek hücreli ya da fungal hastalıklar, tümör, kist ya da
apseler potansiyel olarak, hırçınlığın artmasına sebep olur.
Muhtemelen, hırçınlığın artması ile bağlantılı en büyük etkeni testesteron dur. Kısraklar ya da
iğdiş edilmiş atlara kıyasla, aygırların yönetiminde daha dikkatli olunması gerekir, doğru
uygulamalar ile güvenli bir şekilde idare edilmeleri mümkündür. İki aygırın bir araya geldiği
durumlarda, özellikle yakınlarında kızgınlık döneminde kısraklar bulunuyorsa, atların
hırçınlaşması sıklıkla görülür. Ancak uygun eğitim ve doğru müdahaleler ile bu durumlarla baş
edilmesi de mümkündür.
Bir ya da her iki testisini karnında muhafaza etmiş atlar, umulmadık, iğdiş edilmiş hayvanlar
olarak gözden kaçabilirler. Ancak bu hayvanlar genellikle, normal aygır davranışları gösterirler,
ve her iki testisi de testis torbasında bulunan aygırlar ile hemen hemen aynı serum testesteron
düzeyine sahiplerdir. Aygır-vari yapı ve davranışlar, yükselen testesteron değerleri ile birlikte,
durumun teşhis edilmesini sağlar, ve muhafaza edilmiş testisler kastre edilmelidir. Karın içindeki
yüksek ısıdan dolayı bu hayvanlar normal olarak kısırdırlar. Tek bir normal testise sahiplerse, bu
hayvanlar verimli olabilir, ancak bu sağlık sorunlarının yavrularına geçmemesi için, damızlık
olarak kullanılmamalıdırlar. Ayrıca, bu şekilde karında muhafaza edilmiş testisler, normal
olanlara göre, kanser hücresi gelişimine daha yatkındır.
Hırçınlığa sebep olan, testesteron seviyesinin yükselme nedenlerinden bir diğeri, çekici iğdiş
edilmiş at sendromudur. Yaşlı iğdiş edilmiş atlarda, hipofiz bezi tümörü sebebiyle görülen bir
durumdur. Böbrek üstü bezi tarafından salgılanan bir hormon ile steroid hormonu üretimini teşvik
eder. Cushing sendromunun (hyperadrenocorticism) diğer belirtileri; davranış değişiklikleri, şişkin
karın, yeme, içme ve idrar artışı. Bu durum genellikle cyproheptadine ile tedavi edilir.
Kısraklarda, yumurtalık granüloza hücre tümörleri, yoğun bir şekilde testesteron üretimine ve
etkilenen kısrakların hırçınlık göstermesine sebep olur. Bazı kısraklar kızgınlık dönemlerinde
hırçınlık gösterebilir. Eğer kısrağın damızlık olarak kullanılması düşünülmüyorsa, kısırlaştırılması
çözüm olabilir. Diğerleri için, progesteron ya da sentetik steroid hormonu ya da bitkisel ilaçlar,
hırçınlığı ve istenmeyen davranışları azaltılmasına yardımcı olabilir.
Hırçınlığın bir başka hormonal sebebi de hipotiroidizm dir. Hırçınlık, diğer atlara, insanlara ya da
her ikisine birden yönelik olabilir. Tiroid hormonu seviyesi, dopamin ve serotonin seviyelerini
etkiler. Bunlar sinir hücreleri arasında sinyallerin iletilmesine yarayan, davranışların kontrol
edilmesi üzerinde önemli etkiye sahip, nörotransmiter maddelerdir. Hipotiroidizm, ayrıca stres
anında üretilen hormonların salgılanmasında da etkilidir. Hipotiroid hayvanlar daimi stres altında
yaşarlar, ve bu duruma hırçınlık ile karşılık verirler.
Eksik olan hormonların takviye edilmesi, hayvanlarda görülen, anormal hırçınlığın tamamen
kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
Hırçınlık kalıtsal olabilir. Belirli at ırkları hırçınlıkları ile meşhurdur. Damızlık olarak kullanılmadan
önce, bu atların diğer özellikleri dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir. Hırçın atlar yeterince
problem yaratırken, dikkatsizce yapılan yetiştirme daha büyük dertler açabilir.

Atınızı nasıl güçlendirirsiniz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Navigation

My Cart

Close
Viewed

Recently Viewed

Close

Sizi burada görmek çok güzel!

E-posta adresinize bir şifre gönderilecektir.

Kişisel verileriniz, bu web sitesindeki deneyiminizi desteklemek, hesabınıza erişimi yönetmek ve şurada açıklanan diğer amaçlar için kullanılacaktır gizlilik ilkesi.

Zaten bir hesabınız var mı?

Quickview

Close

Categories

WhatsApp Destek Hattı